تاثیر دمنوشها در لاغری سال ها است که در مجامع علمی و مقالات مورد بحث است. برخی از این دمنوش ها اثرات خود را به صورت علمی ثابت کرده اند، درحالی که برای برخی دیگر هنوز نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد. علاوه بر این، بعضی از دمنوش هایی که واقعاً در کاهش وزن مؤثرند، ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و نباید بهصورت مکرر یا زیاد مصرف شوند. همچنین، تعدادی از دمنوش هایی که در جامعه به عنوان راهی برای لاغری شناخته شدهاند، در واقع تأثیر قابل توجهی ندارند.
- دمنوش ها چطور میتوانند بر لاغری اثر بگذارند؟
- ۱. افزایش سوخت وساز چربی (متابولیسم چربی)
- ۲. افزایش متابولیسم پایه (BMR)
- ۳. کاهش اشتها و کنترل احساس گرسنگی
- ۴. اثر دیورتیک (ادرارآور)
- ۵.کاهش جذب چربی در دستگاه گوارش
- تاثیر دمنوش ها در لاغری چقدر است؟
- دمنوش های موثر در لاغری را بشناسید
- چای سبز
- دمنوش زنجبیل
- دمنوش دارچین
- دمنوش ماچا
- دمنوش رازیانه
- دمنوش رویبوس
- دمنوش جینسینگ
- دمنوش زرشک
- دمنوش به لیمو
- دمنوش زیره سبز
- دمنوش نعناع فلفلی
- قهوه (دمنوش قهوه)
- دمنوش تمر هندی
- چطور دمنوش لاغری مناسب را انتخاب کنیم؟
در این مقاله، تأثیر دمنوشها در لاغری را با رویکرد علمی و از نگاه متخصص تغذیه بررسی کرده و عوارض، محدودیت ها و نکات مهم هر کدام را مرور میکنیم.
دمنوش ها چطور میتوانند بر لاغری اثر بگذارند؟
تاثیر دمنوش ها در لاغری همانند هم نیست. به عبارت دیگر، هر دمنوش لاغری از طریق یک یا دو مکانیزم خاص بر کاهش وزن تاثیر میگذارد. در ادامه روش های مختلف تاثیر گذاری دمنوش ها را بررسی میکنیم.
۱. افزایش سوخت وساز چربی (متابولیسم چربی)
برخی دمنوش ها، مانند چای سبز و زنجبیل، با فعال کردن فرآیندهای چربیسوزی در بدن، باعث افزایش تجزیه چربیها میشوند. آنها با افزایش تولید آنزیمهای کلیدی در مسیرهای چربیسوزی و ارتقاء فعالیت میتوکندریایی، فرآیند اکسیداسیون چربیها را تسهیل میکنند. این مکانیسم تاثیر دمنوشها در لاغری موجب افزایش تجزیه اسیدهای چرب و کاهش ذخایر چربی در بافتهای بدن میگردد.
۲. افزایش متابولیسم پایه (BMR)
متابولیسم پایه میزان انرژی مصرفی بدن در حالت استراحت است. دمنوشهایی مانند قهوه سبز یا چای اولانگ میتوانند با افزایش این نرخ، مصرف کالری روزانه را بالا ببرند و به سوختن بیشتر انرژی حتی در زمان استراحت کمک کنند.
۳. کاهش اشتها و کنترل احساس گرسنگی
تاثیر دمنوشها در لاغری میتواند از طریق کنترل گرسنگی باشد. برخی دمنوشها مانند چای دارچین و دمنوش نعناع با تأثیر روی مراکز عصبی کنترلکننده اشتها، میل به غذاخوردن را کاهش داده و به کنترل بهتر وعدههای غذایی کمک میکنند.
۴. اثر دیورتیک (ادرارآور)
برخی دمنوشها مانند قاصدک و گزنه خاصیت ادرارآوری دارند که باعث کاهش موقت وزن آب بدن میشوند. البته این اثر به کاهش چربی مربوط نیست و کاهش وزن ناشی از آنها تنها با مصرف چند لیوان آب جبران میشود.
۵.کاهش جذب چربی در دستگاه گوارش
تاثیر دمنوشها در لاغری ممکن است ناشی از کاهش جذب چربی باشد. برخی از دمنوشها مانند چای سیاه، بهدلیل ترکیبات پلیفنولی موجود در خود، ممکن است از جذب چربیها در روده کوچک جلوگیری کنند. این اثر میتواند به کاهش ذخیره چربی در بدن کمک کند.
تاثیر دمنوش ها در لاغری چقدر است؟
تأثیر دمنوش ها در کاهش وزن معمولاً مکملی است و به تنهایی نمی تواند عامل اصلی لاغری باشد. برای مثال، مطالعات نشان داده اند که مصرف برخی دمنوش ها، مانند چای سبز میتواند متابولیسم را حدود ۳ تا ۵ درصد افزایش دهد. بااین حال، این میزان افزایش مصرف انرژی، به تنهایی برای کاهش وزن قابل توجه کافی نیست و باید همراه با رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی منظم باشد.
همچنین، اثر دمنوش ها به نوع گیاه، دوز مصرفی، مدت زمان استفاده و شرایط فردی بستگی دارد و نتایج بین افراد متفاوت است. به همین دلیل، دمنوش ها بیشتر به عنوان یک ابزار کمکی در برنامه کاهش وزن توصیه میشوند، نه جایگزین روشهای اصلی.
دمنوش های موثر در لاغری را بشناسید
در ادامه دمنوش هایی که براساس مطالعات علمی، خواص لاغر کننده دارند را آوردهایم.
- چای سبز
- چای سفید
- چای اولانگ
- چای سیاه
- دمنوش زنجبیل
- دمنوش دارچین
- دمنوش ماچا
- دمنوش رازیانه
- دمنوش رویبوس
- دمنوش جینسینگ
- دمنوش زرشک
- دمنوش بهلیمو
- دمنوش زیره سبز
- دمنوش نعناع فلفلی
- قهوه (دمنوش قهوه)
- دمنوش تمر هندی
چای سبز
چای سبز حاوی کاتچین ها (مانند اپی گالوکاتچین گالات یا EGCG) و کافئین است که هر دو متابولیسم را افزایش میدهند. کاتچین ها، اکسیداسیون چربی را تقویت کرده و کافئین، مصرف انرژی را بالا میبرد. مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم چای سبز میتواند به کاهش چربی بدن، به ویژه در ناحیه شکم، کمک کند. چای سفید، اولانگ و چای سیاه نیز به همین شیوه (البته با اثر کمتر) عمل میکنند.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد (بیش از ۶ فنجان در روز) ممکن است باعث بی خوابی، تحریک معده یا افزایش ضربان قلب بهدلیل کافئین شود.
- افراد مبتلا به کمخونی نباید چای سبز را بلافاصله پس از غذا مصرف کنند، زیرا میتواند جذب آهن را کاهش دهد.
- در صورت مصرف داروهای خاص (مانند رقیق کنندههای خون یا داروهای فشار خون)، با پزشک مشورت کنید.
دمنوش زنجبیل
یکی دیگر از دمنوش ها در لاغری، دمنوش زنجبیل است. زنجبیل به دلیل خواص ترموژنیک (گرمازایی) متابولیسم را افزایش میدهد و به چربی سوزی کمک میکند. همچنین، با بهبود هضم و کاهش التهاب، به کاهش نفخ و تنظیم قند خون کمک میکند، که نتیجه آن کاهش میل به خوردن غذاهای شیرین است.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث سوزش معده یا رفلاکس شود.
- افراد با مشکلات گوارشی مانند زخم معده یا کسانی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند، باید با احتیاط مصرف کنند.
دمنوش دارچین
دارچین با تنظیم سطح قند خون از افزایش ناگهانی انسولین جلوگیری میکند و به همین دلیل مانع ذخیره چربی میشود. همچنین دمنوش دارچین اشتها و میل کاذب به غذا را کم میکند. مطالعات نشان داده اند که ترکیبات موجود در دارچین میتوانند متابولیسم گلوکز را بهبود بخشند.
احتیاط ها:
- مصرف بیش از حد دارچین (بهویژه نوع کاسیا) به دلیل وجود کومارین میتواند برای کبد مضر باشد.
- افراد با حساسیت به دارچین یا مشکلات کبدی باید احتیاط کنند.
دمنوش ماچا
تاثیر دمنوشها در لاغری با مصرف انواع ماچا کاملا قابل مشاهده است. ماچا نوعی چای سبز غلیظ است که حاوی مقدار بیشتری کاتچین و کافئین نسبت به چای سبز معمولی است. این ترکیبات متابولیسم را بهطور قابل توجهی افزایش داده و اکسیداسیون چربی را تقویت میکنند. مصرف ماچا قبل از ورزش می تواند چربی سوزی را بهبود بخشد.
احتیاط ها:
- به دلیل کافئین بالا، مصرف زیاد آن ممکن است باعث بیقراری یا بیخوابی شود.
- زنان باردار یا شیرده و افراد با مشکلات قلبی باید با متخصص مشورت کنند.
برای خرید انواع ماچا میتوانید به فروشگاه ما مراجعه کنید.
دمنوش رازیانه
رازیانه با افزایش متابولیسم و بهبود هضم، به مصرف کالری و چربی سوزی کمک میکند. همچنین میتواند احساس سیری را افزایش داده و اشتها را کاهش دهد. برخی مطالعات نشان دادهاند که رازیانه به تنظیم هورمون ها و کاهش التهاب کمک میکند، که در کاهش وزن موثر است.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث واکنش های آلرژیک یا مشکلات گوارشی شود.
- زنان باردار یا افرادی با مشکلات هورمونی (مانند سرطان های حساس به استروژن) باید از مصرف زیاد رازیانه اجتناب کنند.
دمنوش رویبوس
تاثیر دمنوش ها در لاغری به موارد آشنای فوق محدود نمیشود. رویبوس (Rooibos) یک چای گیاهی بدون کافئین است که از گیاه «آسپالاتوس لینئاریس» (Aspalathus linearis) در آفریقای جنوبی بهدست می آید. این دمنوش سرشار از آنتی اکسیدان هایی مانند «آسپالاتین» است که می توانند التهاب را کاهش داده و متابولیسم چربی را بهبود بخشند. رویبوس به تنظیم قند خون کمک میکند و با کاهش استرس (از طریق کاهش سطح کورتیزول)، مانع از پرخوری عصبی میشود.
احتیاط ها:
- بهطور کلی بی خطر است، اما در صورت مصرف داروهای خاص (مانند داروهای دیابت یا فشار خون) یا آلرژی، باید احتیاط کنید.
دمنوش جینسینگ
جینسینگ (بهویژه جینسینگ آسیایی یا کرهای) بهدلیل خواص انرژی زا و تحریک متابولیسم، معروف است. ترکیبات فعال آن (جینسنوزیدها) میتوانند مصرف انرژی را افزایش داده و اکسیداسیون چربی را تقویت کنند. همچنین جینسینگ با بهبود حساسیت به انسولین به تنظیم قند خون کمک میکند، که خود در کنترل اشتها موثر است.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث بی خوابی، سردرد یا افزایش فشار خون شود.
- افراد با بیماری های قلبی، دیابت یا کسانی که داروهای رقیق کننده خون مصرف میکنند، باید با پزشک مشورت کنند.
- زنان باردار یا دوران شیردهی باید از مصرف جینسینگ اجتناب کنند.
دمنوش زرشک
زرشک حاوی «بربرین» است، ترکیبی که میتواند متابولیسم را تقویت کرده و جذب چربی را کاهش دهد. بربرین همچنین، به تنظیم قند خون و کاهش التهاب کمک میکند، که هر دو در کاهش وزن موثر هستند. دمنوش زرشک به بهبود هضم و کاهش نفخ نیز کمک میکند.
احتیاطها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث اسهال یا ناراحتی معده شود.
- افراد با فشار خون پایین یا کسانی که داروهای کاهش قند خون مصرف میکنند، باید با احتیاط مصرف کنند.
- زنان در دوران بارداری باید از مصرف زرشک اجتناب کنند، زیرا ممکن است باعث تحریک رحم شود.
دمنوش به لیمو
به لیمو (Lemon Verbena) بهدلیل خواص آرام بخش و گوارشی، به کاهش وزن کمک میکند. این دمنوش با کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب، مانع از افزایش وزن ناشی از استرس میشود. همچنین به بهبود هضم و کاهش نفخ کمک میکند، که میتواند احساس سبکی ایجاد کند.
احتیاط ها:
- در موارد نادر ممکن است باعث واکنش های آلرژیک یا تحریک پوست شود.
- افراد با مشکلات کلیوی یا کسانی که داروهای آرام بخش مصرف می کنند، باید با پزشک مشورت کنند.
دمنوش زیره سبز
تاثیر دمنوش ها در لاغری، شامل دمنوش زیره هم هست. زیره سبز بهدلیل خواص ترموژنیک (گرمازایی) متابولیسم را افزایش میدهد و به چربی سوزی کمک میکند. مطالعات نشان داده اند که زیره می تواند اشتها را کاهش داده و جذب مواد مغذی را بهبود بخشد. همچنین به کاهش نفخ و بهبود هضم کمک میکند، که برای کاهش وزن مفید است.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث سوزش معده یا کاهش بیش ازحد قند خون شود.
- افراد با دیابت یا کسانی که داروهای کاهش قند خون مصرف میکنند، باید با احتیاط مصرف کنند.
- زنان باردار باید از مصرف زیاد زیره سبز اجتناب کنند.
دمنوش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی بهدلیل داشتن منتول و ترکیبات فرار، به بهبود هضم و کاهش نفخ کمک میکند، که میتواند احساس سبکی ایجاد کند. این دمنوش با تحریک ترشح صفرا، هضم چربی ها را تسهیل میکند و با اثر آرام بخش بر معده، میل به پرخوری را کاهش میدهد. مطالعات نشان دادهاند که نعناع فلفلی میتواند اشتها را کنترل کند و علاوه بر این سبب افزایش ترموژنز میشود.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث سوزش سر دل یا رفلاکس معده شود.
- افراد مبتلا به رفلاکس معده (GERD) یا زخم معده باید با احتیاط مصرف کنند.
قهوه (دمنوش قهوه)
قهوه بهدلیل داشتن کافئین، متابولیسم را افزایش میدهد و اکسیداسیون چربی را تقویت میکند. کافئین همچنین میتواند عملکرد ورزشی را بهبود بخشد، که خود به چربی سوزی بیشتر کمک میکند. مطالعات نشان داده اند که مصرف قهوه سیاه بدون شکر میتواند به کاهش وزن موقت کمک کند، بهویژه اگر قبل از ورزش مصرف شود.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد (بیش از ۳-۴ فنجان در روز) ممکن است باعث بی خوابی، اضطراب یا افزایش ضربان قلب شود.
- افراد با فشار خون بالا، مشکلات قلبی یا اضطراب باید مصرف را محدود کنند.
- زنان باردار باید مصرف کافئین را به کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در روز (حدود ۱-۲ فنجان) محدود کنند.
دمنوش تمر هندی
علاوه بر موارد فوق، تاثیر دمنوش ها در لاغری شامل تمر هندی هم هست. تمر هندی بهدلیل داشتن اسید هیدروکسی سیتریک (HCA) می تواند از ذخیره چربی جلوگیری کند و اشتها را کاهش دهد. این دمنوش همچنین به بهبود هضم و کاهش نفخ کمک می کند. برخی مطالعات نشان داده اند که HCA میتواند آنزیم های دخیل در سنتز چربی را مهار کند.
احتیاط ها:
- مصرف بیش ازحد ممکن است باعث اسهال یا ناراحتی معده شود.
- افراد با دیابت یا کسانی که داروهای کاهش قند خون مصرف میکنند، باید با احتیاط مصرف کنند، زیرا تمر هندی میتواند قند خون را کاهش دهد.
- زنان باردار یا شیرده باید از مصرف زیاد تمر هندی اجتناب کنند.
چطور دمنوش لاغری مناسب را انتخاب کنیم؟
همان طور که گفته شد، تاثیر دمنوش ها در لاغری به مکانیسم عملکرد آن ها وابسته است. یک متخصص تغذیه با تجربه میتواند با توجه بهعلت اصلی مقاومت بدن در برابر کاهش وزن، نوع دمنوش مناسب و میزان ایمن مصرف آن را تعیین کند. بهعنوان مثال، افرادی که دچار کاهش سطح انرژی یا دست و پاهای سرد هستند، معمولاً از دمنوش های ترموژنیک و افزایش دهنده متابولیسم پایه، بهره بیشتری میبرند. در مقابل، برای کسانی که با تجمع چربی در نواحی خاص بدن مواجه اند، دمنوش های محرک چربی سوزی مانند چای سبز انتخاب مناسب تری محسوب میشوند.
به یاد داشته باشید که تاثیر دمنوش ها در لاغری تنها زمانی معنا پیدا میکند که همراه با یک رژیم غذایی متعادل تحت نظر بهترین دکتر تغذیه و فعالیت بدنی منظم باشد.
