کاهش وزن یکی از پرتکرارترین دغدغه های سلامت در دنیای امروز است و همین موضوع باعث شده بازار مکمل و قرص های لاغری با سرعت زیادی رشد کند. قفسه های داروخانه ها و فروشگاه های آنلاین، پر از محصولاتی است که وعده چربی سوزی، کاهش اشتها یا افزایش متابولیسم را می دهند.
ما در این مقاله که تحت نظر متخصص تغذیه نوشته شده ، انواع مکمل های لاغری که در بازار وجود دارند را بررسی کرده و خواهیم گفت که کدام یک از آن ها واقعا در لاغری تاثیر دارند.
دسته بندی مکمل و قرص های لاغری
مکمل و قرص های لاغری در گروه های زیر دسته بندی می شوند:
- مکمل های افزایش دهنده متابولیسم و انرژی
- مکمل های مسدود کننده جذب چربی و کربوهیدرات
- مکمل های فیبری و کنترل اشتها
- مکمل های گیاهی و بیولوژیکی خاص
- مکمل های پروتئینی و ساختاری
در ادامه شما را با هر کدام از این دسته ها و مکمل هایی که در ذیل آن ها قرار می گیرد، آشنا می کنیم.
۱.مکمل های افزایش دهنده متابولیسم و انرژی
یکی از رایج ترین گروه های مکمل و قرص های لاغری، ترکیباتی هستند که در افزایش مصرف انرژی یا تحریک سوخت وساز نقش دارند. این مکمل ها معمولاً بر سیستم عصبی مرکزی اثر می گذارند و میزان ترموژنز یا اکسیداسیون چربی را اندکی بالا می برند. در ادامه شما را با این دسته از مکمل و قرص های لاغری آشنا می کنیم.
عصاره چای سبز (Green tea extract)
عصاره چای سبز نیز اغلب در همین گروه قرار می گیرد. ترکیبات فعال آن، به ویژه کاتچین ها، مخصوصا همراه با کافئین سبب افزایش سوخت وساز بدن میشوند.
عصاره قهوه سبز و نارنج تلخ
عصاره قهوه سبز (Green Coffee Bean Extract) و نارنج تلخ ((Citrus Aurantium نیز با هدف افزایش سوخت وساز تبلیغ می شوند. عصاره قهوه سبز دارای ترکیبی به نام اسید کلروژنیک (Chlorogenic Acid) است که سبب کاهش جذب قند و افزایش چربی سوزی کبدی می شود.
نارنج تلخ نیز دارای سینفرین (Synephrine) است. این ماده گیرنده های خاصی را در بدن فعال می کند که باعث آزادسازی آدرنالین و نورآدرنالین و در نتیجه مصرف انرژی به شکل گرما می شود.
اگرچه در برخی مطالعات اولیه نشانه هایی از کاهش تجمع چربی دیده شده، اما کیفیت شواهد انسانی پایین است. همچنین در مورد نارنج، نگرانی هایی درباره افزایش فشار خون و ضربان قلب وجود دارد.
کافئین
کافئین شناخته شده ترین ماده در این دسته است. این ترکیب که در منابعی مانند قهوه، چای سبز و گوارانا یافت می شود. کافئین می تواند به طور موقت مصرف انرژی را افزایش داده و بدن را به استفاده بیشتر از چربی به عنوان منبع سوخت سوق دهد.
بااین حال، اثر کافئین بر کاهش وزن معمولاً محدود و کوتاه مدت است و در بسیاری از افراد پس از مدتی به دلیل ایجاد تحمل، کاهش می یابد.
به بیان ساده، کافئین به تنهایی باعث لاغری پایدار نمی شود. مکمل کافئین به تنهایی و یا به همراه سایر مکمل و قرص های لاغری تولید می شود.
سرکه سیب
سرکه سیب حاوی اسید استیک است که با کندکردن تخلیه معده، حس سیری را بیشتر کرده و اشتها را کاهش می دهد. همچنین با بهبود حساسیت به انسولین و جلوگیری از ذخیره چربی های جدید، به تنظیم قند خون کمک کرده و متابولیسم را برای چربی سوزی بهینه می کند.
کارنیتین (Carnitine)
کارنیتین یک ترکیب مشابه اسید آمینه است که نقش حیاتی در تولید انرژی دارد. وظیفه اصلی آن حمل اسیدهای چرب به داخل میتوکندری ها (سوختگاه سلول ها) برای سوزاندن و تبدیل به انرژی است. به همین دلیل به عنوان یک مشعل چربی شناخته می شود. این مکمل متابولیسم را تسریع کرده و ریکاوری عضلات را بهبود می بخشد، اما بیشترین تأثیر آن در کنار ورزش و رژیم غذایی مناسب و برای افراد با کمبود کارنیتین مشهود است.
علاوه بر موارد بالا دو مکمل زیر نیز در زمینه چربی سوزی مطرح هستند:
- کتون تمشک: ترکیب معطر میوه است که با افزایش سطح آدیپونکتین، متابولیسم را تسریع کرده و تجزیه چربی ها را در سلول ها تحریک می کند.
- کپسایسین: ماده تند فلفل است که با افزایش دمای بدن و تولید گرما (ترموژنز)، نرخ سوخت وساز را بالا برده و چربی سوزی را تقویت می کند.
۲.مکمل های مسدود کننده جذب چربی و کربوهیدرات
دسته دیگری از مکمل و قرص های لاغری تلاش می کنند به جای افزایش مصرف انرژی، از جذب کالری جلوگیری کنند. ایده اصلی این است که بخشی از چربی یا کربوهیدرات مصرفی بدون جذب از بدن دفع شود.
کیتوزان (Chitosan)
کیتوزان نمونه ای از این گروه است که از پوسته سخت پوستان تهیه می شود. این ماده می تواند به چربی های موجود در غذا متصل شود، اما بررسی های دقیق نشان می دهد میزان چربی ای که واقعاً جذب نمی شود، بسیار کمتر از چیزی است که در تبلیغات ادعا می شود.
عصاره لوبیا سفید (White kidney bean extract)
عصاره لوبیا سفید نیز به عنوان مسدود کننده نشاسته شناخته می شود. این ترکیب می تواند هضم برخی کربوهیدرات ها را کاهش دهد و در بعضی افراد باعث افت جزئی وزن یا چربی بدن شود.
اورلیسات (Orlistat)
اورلیسات تنها داروی ضدچاقی بدون نسخه است که با مهار آنزیم لیپاز، جذب حدود ۲۵ درصد چربی غذای مصرفی را در روده مسدود می کند. این چربی های جذب نشده از طریق مدفوع دفع می شوند و در صورت رعایت رژیم کم چرب، کاهش وزن مؤثری را به همراه دارد.
۳.مکمل های فیبری و کنترل اشتها
مکمل های فیبری یکی از منطقی ترین انواع مکمل و قرص های لاغری از نظر مکانیسم اثر هستند. این ترکیبات با جذب آب و افزایش حجم معده، احساس سیری ایجاد می کنند و می توانند به کاهش دریافت کالری کمک کنند.
گلوکومانان
گلوکومانان، فیبری محلول از ریشه کنجاک است که نمونه ای شناخته شده در این دسته است. این فیبر در معده متورم می شود و باعث کاهش اشتها میگردد. بااین حال، نتایج مطالعات درباره کاهش وزن با گلوکومانان یکدست نیست.
پسیلیوم و صمغ گوار
پسیلیوم (Psyllium) و صمغ گوار (guar gum) نیز عملکردی مشابه دارند. این فیبرها علاوه بر کمک به بهبود حرکات روده، احساس سیری را افزایش می دهند. بااین حال، نقش آن ها بیشتر حمایتی است و به تنهایی باعث کاهش وزن چشمگیر نمی شوند.
انبه آفریقایی و هودیا (Irvingia / hoodia)
برخی ترکیبات گیاهی مانند انبه آفریقایی و هودیا نیز به عنوان سرکوب کننده اشتها معرفی شده اند. انبه آفریقایی با تنظیم هورمون لیپتین و افزایش حساسیت به انسولین حس سیری را طولانی مدت می کند. هودیا نیز با تقلید از گلوکز، گیرنده های گرسنگی مغز را فریب داده و سیگنال سیری کاذب ارسال می کند.
در مورد انبه آفریقایی، شواهد محدودی از کاهش اندک وزن وجود دارد، اما در مورد هودیا، داده های انسانی بسیار کم است.
۴.مکمل های گیاهی و بیولوژیکی خاص
برخی مکمل و قرص های لاغری از طریق مسیرهای متابولیک خاص اثر می گذارند. در ادامه تعدادی از آن ها را معرفی می کنیم.
- بربرین (Berberine): بربرین از ریشه، ساقه و پوست برخی گیاهان مانند زردچوبه هندی (بربریس) استخراج می شود. این مکمل و قرص لاغری بیشتر برای بهبود حساسیت به انسولین شناخته می شود و در برخی افراد کاهش وزن خفیفی ایجاد می کند.
- آشواگاندا (ashwagandha) یا گیلاس زمستانی: بیشتر به عنوان مکمل کاهش استرس مطرح است. اما ازآنجا که استرس و خواب نامناسب می توانند روی وزن اثر بگذارند، این مکمل ممکن است بهطور غیرمستقیم مفید باشد.
- پروبیوتیک ها (Probiotics): میکروارگانیسم های زنده و مفید برای سلامت دستگاه گوارش هستند. آن ها با تغییر ترکیب میکروبیوم روده ممکن است بر استخراج انرژی از غذا اثر بگذارند.
- CLA: اسید چرب طبیعی است که با جلوگیری از ذخیره چربی در سلول ها و افزایش توده عضلانی، ترکیب بدن را به نفع لاغری تغییر می دهد.
۵.مکمل های پروتئینی و ساختاری
پودرهای پروتئینی یکی از معدود مکمل و قرص های لاغری هستند که جایگاه مشخصی دارند. این محصولات برای افرادی که دریافت پروتئین کافی ندارند، ورزشکاران یا سالمندان مفیدند و به حفظ توده عضلانی در دوران کاهش وزن کمک می کنند. همچنین سبب کنترل اشتها و سیری هستند. بااین حال، پروتئین هم به خودی خود باعث لاغری نمی شود، بلکه ابزار کمکی در یک برنامه غذایی صحیح است.
سخن آخر
رسیدن به وزن ایده آل و حفظ آن، نه یک مسابقه سرعت، بلکه یک سفر طولانی برای تغییر سبک زندگی است. باید صادقانه بپذیریم که هیچ «قرص جادویی» یا «رژیم لحظهای» نمی تواند جایگزین پایه های اساسی سلامت، یعنی تغذیه اصولی، تحرک هدفمند و اصلاح عادات روزانه شود.
مکمل ها و قرص های لاغری، همان طور که از نامشان پیداست، تنها «تکمیل کننده» هستند. آن ها مانند ابزارهای کمکی در یک پروژه بزرگ عمل می کنند؛ همانطور که یک نقشه دقیق بدون ابزار مناسب پیش نمی رود، بدون اصلاح سبک زندگی نیز نمی توان به نتیجه ای پایدار رسید. با این حال، استفاده هوشمندانه از مکمل های تاییدشده تحت نظر دکتر تغذیه ، می تواند مانند یک کاتالیزور، مسیر دشوارِ رسیدن به تناسب اندام را هموارتر کرده و به بدن شما کمک کند تا در طول دوره کاهش وزن، مواد مغذی لازم را از دست ندهد.
فراموش نکنید که شما شایسته رسیدن به بهترین نسخه از خودتان هستید؛ پس این مسیر را با دانش، صبر و حمایت متخصصان طی کنید، ما همیشه درکنار شما هستیم برای دریافت مشاوره میتوانید با شماره های ۸۸۲۳۱۱۳۶-۰۲۱ یا ۰۹۱۹۴۸۲۰۴۲۵ تماس بگیرید.
