پرکاری تیروئید باعث افزایش تولید هورمون های تیروئیدی و سرعت گرفتن بسیاری از فرآیندهای بدن می شود؛ به همین دلیل ممکن است با کاهش وزن، ضعف عضلانی، تپش قلب و در صورت تداوم بیماری، مشکلات استخوانی همراه باشد. رژیم پرکاری تیروئید می تواند به تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن و مدیریت بهتر برخی علائم کمک کند؛ اما درمان بیماری محسوب نمی شود و جای دارو یا سایر درمان های پزشکی را نمی گیرد.
- آیا پرکاری تیروئید با رژیم غذایی درمان می شود؟
- ید در رژیم پرکاری تیروئید چه نقشی دارد؟ آیا باید ید را حذف کنیم؟
- برای رژیم پرکاری تیروئید چه بخوریم؟
- پروتئین کافی برای جلوگیری از تحلیل عضله
- کلسیم و ویتامین D برای سلامت استخوان
- میوه و سبزیجات؛ متنوع، نه درمان کننده
- آهن، روی و سلنیوم
- در رژیم پرکاری تیروئید چه غذاهایی را محدود کنیم؟
- آیا سویا، گلوتن و کلم برای تیروئید پرکار ممنوع هستند؟
- پرکاری تیروئید، کاهش وزن و تحلیل عضله؛ چگونه غذا بخوریم؟
- نمونه رژیم غذایی یک روز برای رژیم پرکاری تیروئید
- آیا قبل از درمان با ید رادیواکتیو رژیم کم ید لازم است؟
- سوالات متداول درباره رژیم پرکاری تیروئید
اگر می خواهید بدانید برای پرکاری تیروئید چه بخوریم یا غذاهای ممنوع برای رژیم پرکاری تیروئید کدام اند، ما در این مقاله که تحت نظر بهترین متخصص تغذیه نوشته شده رژیم پرکاری تیروئید را به طور کامل بررسی می کنیم.
آیا پرکاری تیروئید با رژیم غذایی درمان می شود؟
خیر؛ هیچ رژیم یا ماده غذایی به تنهایی نمی تواند پرکاری تیروئید را درمان کند. بنابراین منظور از درمان پرکاری تیروئید با غذا، حمایت تغذیه ای از بدن در کنار درمان اصلی است، نه جایگزین کردن غذا با درمان پزشکی.
دریافت انرژی و پروتئین کافی می تواند به حفظ وزن و عضلات کمک کند. همچنین توجه به کلسیم و برطرف کردن کمبود ویتامین D نیز برای سلامت استخوان اهمیت دارد.
با توجه به علت و شرایط بیمار، درمان ممکن است شامل داروهای ضدتیروئید، ید رادیواکتیو یا جراحی باشد.
ید در رژیم پرکاری تیروئید چه نقشی دارد؟ آیا باید ید را حذف کنیم؟
ارتباط ید و پرکاری تیروئید پیچیده است. غده تیروئید برای ساخت هورمون های T3 و T4 به ید نیاز دارد و به همین دلیل این ماده باید به مقدار موردنیاز مصرف شود. اما در بعضی افراد مستعد، از جمله برخی مبتلایان به بیماری گریوز یا سایر اختلالات تیروئید، دریافت مقدار زیاد ید می تواند باعث ایجاد یا تشدید پرکاری شود.
در رژیم پرکاری تیروئید نباید همه منابع طبیعی ید را حذف کرد، اما توصیه می شود منابع غلیظ ید حذف شوند. جلبک هایی مانند kelp و dulse و همچنین مکمل های حاوی ید از مهم ترین منابعی هستند که می توانند مقدار بسیار زیادی ید وارد بدن کنند. برخی مولتی ویتامین ها و حتی بعضی داروها نیز می توانند حاوی ید باشند.
آیا نمک یددار برای پرکاری تیروئید ممنوع است؟
خیر؛ نمک یددار برای همه افراد مبتلا به پرکاری تیروئید ممنوع نیست. هدف اصلی، جلوگیری از دریافت بیش از حد ید است، نه حذف کامل ید از رژیم پرکاری تیروئید.
فرد مبتلا به پرکاری تیروئید نباید صرفاً به دلیل بیماری، نمک یددار و تمام غذاهای حاوی ید را خودسرانه حذف کند. استثناء زمانی است که پزشک برای شرایط خاص، از جمله آماده سازی برای برخی درمان های ید رادیواکتیو، محدودیت ید تجویز کند. در این دوره ممکن است لازم باشد موقتاً از نمک یددار و سایر منابع پُرید پرهیز شود.
رژیم کم ید برای رژیم پرکاری تیروئید لازم نیست
رژیم کم ید برای پرکاری تیروئید، معمولا لازم نیست و نباید خودسرانه اجرا شود. حتی در افرادی که قرار است پرکاری تیروئید آنها با ید رادیواکتیو درمان شود، شواهد فعلی لزوم یک رژیم سخت کم ید را برای همه تأیید نمی کنند.
بااین حال، دریافت زیاد ید می تواند جذب ید رادیواکتیو توسط تیروئید را کاهش دهد؛ به همین دلیل معمولاً توصیه می شود حداقل در هفته پیش از درمان، از منابع بسیار پُرید مانند جلبک های دریایی، مکمل های ید و فرآورده های حاوی دوز بالای ید پرهیز شود.
برای رژیم پرکاری تیروئید چه بخوریم؟
در پاسخ به این سؤال که برای رژیم تیروئید پرکار چه بخوریم، بهتر است به جای جست وجوی یک غذای خاص، روی رژیمی متعادل تمرکز کنیم که انرژی و پروتئین کافی داشته باشد و از سلامت عضلات و استخوان ها حمایت کند. پرکاری تیروئید کنترل نشده می تواند سوخت وساز و تجزیه پروتئین را افزایش دهد و باعث کاهش وزن و توده عضلانی شود. به همین دلیل توجه به دریافت کافی پروتئین، کلسیم و ویتامین دی و برخی ریز مغذی ها پایه رژیم پرکاری تیروئید است.
پروتئین کافی برای جلوگیری از تحلیل عضله
مرغ، گوشت، تخم مرغ، حبوبات، لبنیات و مغزها از غذاهای مفید برای رژیم پرکاری تیروئید هستند؛ نه به این دلیل که فعالیت تیروئید را کاهش می دهند، بلکه چون به تأمین پروتئین و انرژی مورد نیاز بدن کمک می کنند. در افرادی که وزن یا عضله از دست داده اند، وجود یک منبع پروتئین در وعده های اصلی اهمیت بیشتری دارد.
توزیع مناسب پروتئین در طول روز و دریافت انرژی کافی می تواند به حفظ توده عضلانی کمک کند. همچنین، انجام تمرینات مقاومتی متناسب با شرایط فرد، در کنار رژیم پرکاری تیروئید، به کاهش خطر تحلیل عضلات کمک می کند.
کلسیم و ویتامین D برای سلامت استخوان
افزایش هورمون های تیروئیدی می تواند سرعت گردش و تجزیه استخوان را افزایش دهد و در صورت تداوم پرکاری تیروئید، به کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان منجر شود. بنابراین، دریافت کافی کلسیم از منابعی مانند شیر، ماست، پنیر، سبزیجات برگ سبز و مواد غذایی غنی شده اهمیت زیادی دارد.
ویتامین D نیز به جذب بهتر کلسیم در روده و حفظ سلامت استخوان ها کمک می کند. دریافت این ویتامین از منابع غذایی، قرار گرفتن ایمن در معرض نور خورشید و در صورت نیاز، استفاده از مکمل با توجه به سطح ویتامین D بدن می تواند مفید باشد. همچنین، بهتر است افراد مبتلا به پرکاری تیروئید طولانی مدت، به ویژه در صورت وجود عوامل خطر پوکی استخوان، وضعیت سلامت استخوان های خود را با نظر پزشک بررسی کنند. مصرف خودسرانه مکمل های کلسیم و ویتامین D با دوز بالا توصیه نمی شود و مقدار مورد نیاز باید متناسب با شرایط هر فرد تعیین شود.
میوه و سبزیجات؛ متنوع، نه درمان کننده
اگر درباره میوه های مفید برای رژیم پرکاری تیروئید جست وجو می کنید، میوه خاصی وجود ندارد که پرکاری را درمان کند. سیب، مرکبات، انواع توت ها و سایر میوه ها در کنار هویج، فلفل دلمه ای و سبزیجات برگ سبز می توانند بخشی از یک رژیم متنوع باشند و فیبر، ویتامین ها و مواد معدنی را تأمین کنند.
آهن، روی و سلنیوم
آهن، روی و سلنیوم در فرآیندهای مرتبط با عملکرد طبیعی تیروئید نقش دارند، اما این موضوع به معنی نیاز همه بیماران به مکمل نیست. بهتر است این مواد از غذاهایی مانند گوشت، تخم مرغ، حبوبات، مغزها و غلات کامل تأمین شوند و کمبودهای اثبات شده اصلاح شوند. درباره سلنیوم و پرکاری تیروئید نیز باید محتاط بود؛ مکمل سلنیوم به طور روتین برای همه توصیه نمی شود. شواهد قوی تر درباره نیاز به مصرف آن مربوط به برخی افراد مبتلا به اوربیتوپاتی خفیف و فعال گریوز، به ویژه در مناطق کم سلنیوم است.
در رژیم پرکاری تیروئید چه غذاهایی را محدود کنیم؟
فهرست غذاهای ممنوع برای رژیم پرکاری تیروئید برای همه افراد یکسان نیست؛ اما چند گروه غذایی یا مکمل بیشتر از بقیه نیاز به توجه دارند.
منابع بسیار غنی از ید
مهم ترین محدودیت مربوط به دریافت مقادیر زیاد ید است. جلبک های دریایی مانند kelp و dulse می توانند ید بسیار زیادی داشته باشند. مکمل ید و مکمل‌های حاوی kelp نیز بهتر است بدون تجویز پزشک مصرف نشوند.
مکمل ها و مولتی ویتامین ها
ید همیشه از غذا وارد بدن نمی شود. بعضی مولتی ویتامین ها، مکمل های گیاهی، شربت های سرفه و فرآورده های مختلف ممکن است حاوی ید باشند؛ بنابراین در فرد مبتلا به پرکاری تیروئید، بررسی برچسب مکمل ها اهمیت دارد.
قهوه و سایر منابع کافئین
درباره قهوه و پرکاری تیروئید ممنوعیت مطلقی وجود ندارد. بااین حال، پرکاری تیروئید خود می تواند با تپش قلب، لرزش، اضطراب و اختلال خواب همراه باشد. کافئین نیز در افراد حساس همین علائم را تشدید کند. بنابراین در بحث کافئین و پرکاری تیروئید، مقدار مصرف باید براساس تحمل فرد تنظیم شود. مصرف زیاد قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی های انرژی زا باید کنترل شود.
غذاهای کم ارزش
در میان غذاهای مضر برای رژیم پرکاری تیروئید بهتر است غذاهای فوق فرآوری شده، نوشابه و مصرف زیاد شیرینی نیز محدود شوند؛ نه به این دلیل که مستقیماً تیروئید را «فعال» می کنند، بلکه چون در رژیمی که باید انرژی، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی کافی تأمین کند، جای غذاهای مغذی تر را می گیرند.
آیا سویا، گلوتن و کلم برای تیروئید پرکار ممنوع هستند؟
خیر؛ صرف ابتلا به پرکاری تیروئید به معنی ممنوعیت این سه گروه نیست.
کلم و سبزیجات چلیپایی
بروکلی، گل کلم، کلم و کلم بروکسل حاوی ترکیبات گواتروژن هستند، اما این موضوع به معنی «درمان پرکاری تیروئید» با مصرف زیاد آنها نیست. همچنین در یک رژیم متعادل، دلیلی برای حذف معمول این سبزیجات وجود ندارد.
سویا
سویا ذاتاً غذای ممنوع برای پرکاری تیروئید نیست. نگرانی درباره آن بیشتر از مطالعاتی آمده که احتمال کاهش جذب ید رادیواکتیو را بررسی کرده اند. خود سویا حاوی ید نیست؛ محدودیت آن بیشتر ممکن است در رژیم های خاص مرتبط با ید رادیواکتیو مطرح شود.
گلوتن
بیماری گریوز و سلیاک هر دو زمینه خودایمنی دارند و ممکن است در یک فرد هم زمان دیده شوند؛ اما شواهد فعلی نشان نمی دهد که همه مبتلایان به گریوز یا پرکاری تیروئید از رژیم بدون گلوتن سود می برند. بنابراین حذف گلوتن زمانی منطقی است که سلیاک یا دلیل پزشکی مشخص دیگری وجود داشته باشد.
پرکاری تیروئید، کاهش وزن و تحلیل عضله؛ چگونه غذا بخوریم؟
پرکاری تیروئید و کاهش وزن ارتباط نزدیکی دارند؛ زیرا افزایش هورمون های تیروئیدی متابولیسم و مصرف انرژی بدن را بالا می برد. به همین دلیل بعضی افراد حتی با وجود اشتهای طبیعی یا بیشتر، وزن کم می کنند و بخشی از این کاهش وزن می تواند از توده عضلانی باشد.
در رژیم پرکاری تیروئید بهتر است وعده ها منظم باشند و هر وعده یک منبع پروتئین مانند تخم مرغ، لبنیات، گوشت، مرغ یا حبوبات داشته باشد.
در صورت کاهش وزن سریع، می توان میان وعده های مغذی مانند میوه همراه مغزها، گرانولا با ماست یا نان و پنیر اضافه کرد. حذف هم زمان چند گروه غذایی نیز بدون دلیل پزشکی مناسب نیست، زیرا تأمین انرژی و ریزمغذی ها را دشوارتر می کند.
نمونه رژیم غذایی یک روز برای رژیم پرکاری تیروئید
این برنامه صرفاً یک نمونه عمومی است و رژیم کم ید مخصوص شرایط مرتبط با درمان ید رادیواکتیو محسوب نمی شود.
یک نمونه رژیم پرکاری تیروئید می تواند به شکل زیر باشد:
- صبحانه: نان سبوس دار + تخم مرغ یا پنیر + خیار و گوجه یا سبزی خوردن + چند عدد گردو
- میان وعده: یک عدد میوه + یک مشت کوچک مغز بدون نمک
- ناهار: مرغ، گوشت یا خوراک حبوبات + برنج یا نان + سالاد یا سبزیجات پخته همراه مقدار کمی روغن زیتون
- میان وعده عصر: ماست و میوه یا میوه همراه مقداری مغز
- شام: خوراک عدس یا لوبیا، یا مرغ + سبزیجات + نان
اگر فرد به دلیل پرکاری تیروئید وزن زیادی از دست داده باشد، می توان تعداد میان وعده ها یا چگالی انرژی وعده ها را بیشتر کرد. در مقابل، پس از کنترل بیماری ممکن است نیاز انرژی کمتر شود؛ بنابراین ادامه همان حجم غذای دوره پرکاری می تواند به افزایش وزن بیش از انتظار منجر شود.
آیا قبل از درمان با ید رادیواکتیو رژیم کم ید لازم است؟
ید رادیواکتیو I-131 یکی از روش های درمان پرکاری تیروئید، از جمله بیماری گریوز و ندول های پرکار است. I-131 توسط سلول های تیروئید جذب می شود و با تخریب تدریجی بافت پرکار، تولید هورمون را کاهش می دهد.
برخلاف درمان سرطان تیروئید، رژیم کم ید سخت گیرانه قبل از I-131 برای پرکاری تیروئید به طور روتین ضروری نیست. بااین حال، دریافت زیاد ید می تواند جذب ید رادیواکتیو را کاهش دهد؛ بنابراین معمولاً توصیه می شود حداقل یک هفته پیش از درمان از جلبک های دریایی، مکمل های ید و سایر منابع بسیار پُرید پرهیز شود.
سوالات متداول درباره رژیم پرکاری تیروئید
آیا نمک یددار برای رژیم پرکاری تیروئید ممنوع است؟
خیر؛ حذف نمک یددار برای همه بیماران توصیه عمومی نیست. مسئله مهم تر، اجتناب از دریافت بیش از حد ید است. در شرایط خاص، مانند آماده سازی برای برخی درمان ها، پزشک ممکن است محدودیت موقت ید تجویز کند.
بهترین میوه برای رژیم پرکاری تیروئید چیست؟
میوه ای وجود ندارد که پرکاری تیروئید را درمان کند. مصرف متنوع میوه هایی مانند سیب، مرکبات و انواع توت ها می تواند بخشی از رژیم پرکاری تیروئید متعادل باشد.
آیا قهوه برای رژیم پرکاری تیروئید ممنوع است؟
برای همه افراد خیر؛ اما اگر قهوه یا سایر منابع کافئین تپش قلب، لرزش، اضطراب یا بی خوابی را تشدید کنند، بهتر است مقدار مصرف آنها کاهش یابد.
قاتل پرکاری تیروئید چیست؟
هیچ غذا، میوه، دمنوش یا مکملی «قاتل پرکاری تیروئید» نیست. درمان مؤثر به علت بیماری بستگی دارد و ممکن است شامل داروهای ضدتیروئید، ید رادیواکتیو یا جراحی باشد. تغذیه مناسب نقش حمایتی دارد، نه درمان جایگزین.
اگر به پرکاری تیروئید مبتلا هستید و می‌زخواهید متناسب با شرایط بدنی خود، رژیم غذایی اصولی داشته باشید، می‌زتوانید برای دریافت برنامه تغذیه اختصاصی و اصلاح عادات غذایی به کلینیک تغذیه دکتر مرادی مراجعه کنید. با تنظیم یک برنامه غذایی مناسب، در کنار درمان پزشکی، به حفظ وزن، عضلات و سلامت استخوان های خود کمک کنید.
برای دریافت نوبت حضوری میتوانید با شماره های ۸۸۲۳۱۳۶-۰۲۱ و یا ۰۹۱۹۴۸۲۰۴۲۵ تماس بگیرید.
